Таълим-тарбия

ODOB – AXLOQNING HYOYOTIMIZDAGI O‘RNI

O‘zining oxirgi kitobi Qur]oni karimni odoblarning bosh kitobi, O‘zining oxirgi dini Islomni odoblar dini, O‘zining oxirgi nabiysi Muhammad sollallohu alayhi vasallamni odoblar nabiysi qilgan Alloh taologa O‘zining jaloliga munosib hamdu sanolar bo‘lsin.

 

Ziyo manbai (kitobxonlik haqida)

Butun olamlarni yo‘qdan paydo qilgan Alloh taologa O‘zining ulug‘ligiga munosib hamdu sanolar hamda oxirat ummatiga ulkan ilm-u hikmat va bemisl go‘zal axloq ila yuborilgan, sevimli payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallamga salovat-u salomlarimiz bo‘lsin. Alloh taolo insonni fitratan, ilmga muhtoj qilib yaratgan. Shu sababli insonlar umri davomida kimdandir, nimanidir o‘rganib, yoki kimgadir hayot tajribalarida taqlid qilib yashashga harakat qiladi. Bu hayotni ilmsiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. Ilmsiz kishining hayoti doim zulmatda bo‘ladi. Ilm bu nurdir. Qorong‘udagi insonga chiroq qanchalar zarur bo‘lsa, bu hayotda istiqomat qilayotgan insonga ham ilm shu qadar zarurdir. Buyuk muhaddis Abu Abdulloh Muhammad Ibn Ismoil Al-Buxoriy aytganlaridek “Dunyoda ilmdan boshqa najot yo‘q va bo‘lmaydi ham!”

 

Ilm olishdan ko‘zlangan maqsadlar

Olgan ilmlarimiz bebaho boylikkina bo‘lib qolmay, o‘z navbatida zimmamizga ko‘plab mas'uliyatlar yuklaydi. Endi biz bilimimizdan avvalo o‘zimiz foyda ko‘rishimiz va boshqalarga ham manfaat yetkazishimiz kerak.

 

Ilm olish uchun dastlabki qadamlar

Hamma narsaning avvali bo‘lganidek, ilmning avvali go‘zal niyatdir. Kishi olmoqchi bo‘lgan ilmi bilan elu-yurtga xizmat qilishni, ota-onasi, yaqinlari, qolaversa butun xalqning koriga yarashni niyat qilmog‘i lozim.

Hadisi sharifda “Amallar faqatgina niyatlar bilan e'tiborlidir va har bir kishi uchun uning  niyat qilgan narsasigina beriladi”, (Imom Buxoriy rivoyati) deyilgan. Shunga binoan, ilmga kirishishni niyat qilgan kishi birinchi o‘rinda chiroyli niyat qilishi, mansabga erishish, obro‘-e'tibor topish, faqat dunyo hoyu-havasi, nafs istaklari singari maqsadlardan yiroqda bo‘lishi kerak. Shu o‘rinda bobomiz Burhoniddin Marg‘inoniy hazratlarining shogirdlariga nasihat tariqasida aytgan ushbu she'rlarini keltirishimiz o‘rinlidir:

 

Ilm zulmatni yorituvchi mash'aladir

Insoniyat tarixiga nazar solsak, hayotini nizomini ilm-ma'rifat asosida rivojlantirgan jamiyatlarning barqaror va farovon yashaganiga guvoh bo‘lamiz. Bugungi kunimizda ham ilmiy intellekt asosida taraqqiy topib, dunyoning eng rivojlangan davlatlari qatorida o‘rin olgan davlatlar talaygina.

 

Farzand tarbiyasida hadislarning o‘rni

Sharq xalqlarida qadimdan farzand tarbiyasiga alohida e'tibor qaratib kelingan.  Farzand tarbiyasiga chaqaloqning to‘g‘ilgan paytidan, balki undan ham oldinroq ahamiyat berish lozimligi haqida qator rivoyatlar va ibratli hikoyalar borki, ularning barchasida insonning kamoloti va kelajak poydevori yoshlikda olingan ta'lim-tarbiyaga bog‘likligi haqida so‘z yuritiladi.

 

Ilm - ikki dunyo saodati manbaidir

            Hozirgi paytda dunyo hayotidagi taraqqiyot va rivojlanishni ilmsiz ravnaq topgan, yuksalgan deb bo‘lmaydi.

            Xalqimizda “olim bo‘lsang olam seniki” degan ibora bejiz aytilmagan. Inson qanchalik ilm olishda davom etar ekan, uning bilim doirasi kengayib boradi, tafakkuri ochiladi, teran fikrlaydi. Shuning bilan biga har qanday ishning yechimini topadi.

 

Yoshlik oltin davr

Alloh taolo tomonidan insoniyatga ato etilgan eng sara va ardoqli ne'mat shubhasiz yoshlikdir.  Payg‘ambarimiz alayhissalom ham o‘zlarining muborak hadisi shariflarida:

         “Keksalikdan oldin yoshlik vaqtini g‘animat biling” deganlar.

 

Oynachi va telba

Qadim zamonda bir oynachi bo‘lgan ekan. Bir kuni u o‘z foydasini ko‘zlab bir telbaga debdi: “Agar borib odamlarning oynalarini sindirsang, menga yordam bergan bo‘lar eding, keyin mening ishim yurishar edi”. Devona uning gapiga kirib, oynachining uyiga yugurib boribdi va hamma oynalarini bitta qo‘ymay sindiribdi. Kechqurun uyiga kelgan oynachi buni ko‘rgach qattiq g‘azablanibdi va tebani topib uni koyiy boshlabdi. Shunda u:

 

Yoshlarni asraylik

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoev ta'kidlaganlaridek,  “Agar farzandimizga to‘g‘ri tarbiya bermasak, har kuni, har daqiqada uning yurish-turishi, kayfiyatidan ogoh bo‘lib turmasak, ularni ilmu hunarga o‘rgatmasak, munosib ish topib bermasak, bu omonatni boy berib qo‘yishimiz hech gap emas”. Zero, jismoniy tarbiya bolani jismonan baquvvat, kuchli, sog‘lom etib tarbiyalasa, ma'naviy tarbiya orqali unda yuksak axloq, ezgulik, insonparvarlik, shijoat, rahmdillik va mehnatsevarlik sifatlari shakllanadi.

 
 
 
O‘qish uchun ushbu tugmani bosing