Maqolalar

HANBALIYLIK

Mazhab asochisi Imom Abu Abdulloh Ahmad ibn Muhammad ibn Hanbaldir. Olim Bag‘dod shahrida milodiy 780-yilda tavallud topib, 855 yili vafot etgan. Imom Hanbalning  faoliyati davriga kelib, ilm-fanning barcha sohalari o‘zining eng yuqori bosqichlariga ko‘tarildi. Ayniqsa, Bag‘dod shahri dunyoning yetakchi ilm markaziga aylanib ulgurdi. Kufa, Basra, Makka, Madina, Yaman, Shom, Jazoir kabi o‘nlab shaharlarga safar qilib, boshqa mazhab vakillarining yuzlab ustozlaridan tahsil oldi.

 

Muhim voqealar yilnomasi

1943 yil 20 oktyabr. O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlarining birinchi qurultoyida “O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasi” tashkil etildi. Shayx Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon diniya nazoratining raisi, muftiy etib saylandi.

* * *

 

Qo‘shnichilik odoblari

Hozirgi kunimizda unitilib borayotgan yaxshi odotlarimizdan biri bu qo‘shnichilik odobidir. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamga Jabroil farishta qo‘shniga yaxshilik qiling, deb aytishda to‘xtamadilar. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam “hatto qo‘shni-qo‘shniga merosxo‘r bo‘lib qolarmikan deb o‘ylab qoldim” dedilar. Merosxo‘r deganlari ota va bola kabi yaqinlikni anglatadi. Xalqimizning “qiyomatda qo‘shnidan” degan purma'no gapida ham qo‘shning yaxshiliginga qiyomatda guvoh o‘tadi, degan tushuncha bor.

 

SHOFEIYLIK

Mazhab asoschisi Abu Abdulloh Muhammad ibn Idris Shofeiydir. Mujtahid olim 767-820 yillarda faoliyat yuritib Misrda vafot etgan. U zot o‘z davrida tarqalib ulgurgan boshqa mazhab vakillarining ta'limotlarini ham puxta o‘zlashtira oldi. Jumladan, Yaman, Bag‘dod olimlaridan, Madinaga safar qilib, molikiylik mazhab asoschisi Molik ibn Anasdan saboq oldi. Shuningdek, Iroq va Kufa shaharlariga kelib mazhabboshi Abu Hanifaning mashhur shogirdlaridan ham ta'lim oldi. Hanafiylik ta'limotini asosan Muhammad ibn Hasan Shayboniydan o‘zlashtirdi.

 

SALMON FORSIY Haqiqat izlovchi (3-qism)

Rasululloh maslahat uchun as'hoblarini to‘pladilar. Madinani himoya qilish kerak. Ammo qanday qilib? Mana shu payt Payg‘ambarimiz oldilariga baland bo‘yli, sochlari qalin bir yigit keldi. Bu yigitni Rasululloh yaxshi ko‘rar va hurmat qilar edilar. Bu yigit Salmon Forsiy edilar. Salmon bir tepalik ustiga chiqib, Madina tomonga sinchiklab nazar tashladi. Qarasa, Madina hamma tarafdan qoya va tog‘lar bilan o‘ralgan, faqatgina uning bir tarafi ochiq ekan. Dushman xuddi shu tarafdan hujum qilishi mumkin va bu ularga qulay edi. Salmon Forsiy o‘z yurti, ya'ni Forsda jang sirlari va mahoratlarini puxta o‘zlashtirgan edi. Shu sababli u Rasulullohga hali arab qavmi bilmagan va ko‘rmagan bir rejani oshkor etdi. Bu rejaga ko‘ra, Madinaning ochiq turgan tarafiga xandaq qazish lozim edi. Agar mana shu g‘azotda xandaq qazilib, mushriklar yo‘lini to‘silmaganda, musulmonlar taqdiri nima bilan yakun topishini Allohning o‘zi biladi.

 

FARZAND TARBIYASI MAS'ULIYATI

             Farzand Alloh taoloning bandalariga bergan ulkan ne'matlaridan biridir, bu ne'matni shukrini ado qilish har birimizning zimmamizdagi eng asosiy burchlarimizdan biri hisoblanadi. Uni  asrab–avaylab, chiroyli tarbiyalab kamolga yetkazish esa bu ne'matning oliy shukronasidir.

 

Isrofgarchilik va manmanlikka yo‘l qo‘ymang

  So‘ngi  paytlarda  o‘tkazilayotgan  maraka  va  marosimlarda  milliy  va   diniy  qadriyatlarimizga  yot   bo‘lgan  ba'zi  odatlar  uchrab   turganining   guvohi  bo‘lmoqdamiz.  Misol  uchun  yangi  tug‘ilgan  chaqaloqni tug‘ruqxonadan  olib  chiqishdagi  dabdababozlik  yoki  beshik   to‘yi  deb  qilinayotgan  sarf  xarajatlar kundan-kunga  kattalashib,  isrofgarchilik avjiga chiqmoqda.  Xalqimiz  orasidan bunday  holatni  “Beshik  to‘yi,  isrofgarchilikning  eshik  to‘yi”mi  deb aytayotganlarni ham eshitib qolamiz. Zero, Payg‘ambarimiz Muhammad  sollallohu alayhi  vasallam Allohning nozu ne'matlaridan xohlagancha yeb-ichinglar, xayru ehson qilinglar, kiyinib yasaninglar, lekin isrofgarchilik va manmanlikka yo‘l qo‘ymangizlar!” (Imom Ahmad rivoyati) deb aytganlar.  

 

Abdurashid qori Bahromov

1953 yili Andijon shahrida tug‘ilgan. 1975-1979 yillari Buxorodagi “Mir Arab” madrasasida tahsil oldi. 1979-81 yillari Imom Buxoriy nomidagi Toshkent Islom oliy ma'hadida tahsil oldi.1979 yildan oliy ma'hadda mudarris, “Tilla Shayx” jome masjidida imom-xatib bo‘lib ishladi. 1997 yildan 2006 yilgacha O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy lavozimida xizmat qildi. “Islom ma'rifati” nomli kitobi chop etilgan. Bir necha kitoblarni arabchadan o‘zbek tiliga tarjima qilgan. 2011 yili vafot etgan.

"O‘zbekiston musulmonlari idorasi" kitobi, 17-bet.

O‘MI Samarqand viloyati vakilligi

 

Muxtorjon Abdulloh Buxoriy

1928 yili Qo‘qon shahrida tug‘ilgan. Buxorodagi “Mir Arab”, Toshkentdagi “Baroqxon” madrasalarida, Suriyadagi Damashq jomeining shariat bo‘limida tahsil oldi.

 

TINCHLIK NE'MATI

Insoniyat o‘z taraqqiyotining barcha bosqichlarida, avvalo tinchlik-totuvlikka intilib kelgan. Insoniyat taraqqiyotining barcha bosqichlari jamiyatning tinchlik-totuvlik sharoitiga chambarchas bog‘liqdir. Shu boisdan ham yurt tinchligi – bebaho ne'mat, ulug‘ saodatdir, barqaror taraqqiyot garovidir. Tinchlik – Vatanimizning dunyo siyosiy maydonida olib borayotgan asosiy g‘oyalaridan biridir, zero tinchlikni saqlash umumbashariy masala hisoblanadi. Albatta, tinchlikka o‘z-o‘zidan, yoki balandparvoz so‘zlar bilan erishib bo‘lmaydi, uni izchil va qat'iy harakatlar va ayni vaqtda dunyoning siyosiy maydonida sodir bo‘layotgan  jarayonlarni tafakkur qilib uzoqni ko‘ra olish orqali ta'minlash mumkin. Yurtimiz ham mustaqillikka erishgan dastlabki kunlardan boshlab tinchlik-totuvlikni o‘z siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri deb e'lon qildi va o‘tgan yillar mobaynida bu yo‘ldan og‘ishmay dadil qadamlar bilan taraqiyot sari intilmoqda.

 

MOLIKIYLIK

Mazhab asoschisi Imom Molik ibn Anas (713-795) Madinada tug‘ilib, o‘sha yerda vafot etgan. U zot Madina huquqiy maktabiga asoslanib sunniylikdagi keng tarqalgan mazhablardan biri molikiylikka asos solgan. Mujtahid olimning “Muvatto” asari mazhab tamoyillarini atroflicha qamrab olgan. Keyinchalik ushbu asarga qator sharhlar yozilgan.

 

OILANG TINCH – SEN TINCH

Inson aslida baxt va ezgulik uchun dunyoga keladi, shu orzu-umid bilan yashaydi. Lekin bu bilan ish bitmaydi, u niyatiga yetishi uchun intilishi, g‘ayrat ko‘rsatishi, yaxshilik ko‘rishi uchun yaxshilik qilishi lozim. Insonning shakllanishida, hayotda o‘z o‘rnini topishi, el-yurt ichida izzat-hurmatga sazovor bo‘lishi va yuksak odob-axloq qoidalarini o‘zida mujassam etishida oila asosiy o‘rinni egallaydi.

 
 
 
O‘qish uchun ushbu tugmani bosing