Жамият

АЙРИМ ЁШЛАРНИНГ КЎЧАДА ЮРИШ ОДОБИГА РИОЯ ҚИЛМАЁТГАНИГА КИМ АЙБДОР?

Кўчада юришнинг ҳам одоблари бор. Одобсизлик қонунга ҳам, миллий қадриятларимизга ҳам тўғри келмайди. Ҳозирги пайтда баъзи ёшларнинг кўчада юриш одобларига риоя қилмасдан, катталарни ҳурмат, кичикларни иззат қилиш ўрнига, кўчада одобга зид бўлган ишларни қилиб юришлари одамни ўйлантириб қўяди. Аслида фуқаро кўчада камтарона тезлашмай ёки сустлашмай, оҳиста тўғри юришлиги одобдандир.

 

Дўст танлаш одоби

Инсон учун машаққатли ишлардан бири, бу дўст танлашдир. Ҳалқимизда “Дўстинг кимлигини айтсанг, сенинг кимлигингни айтиб бераман” деган нақл бор. Демак, дўст танлашда эътиборли бўлиш лозим экан. Ҳозирги кунда ўзини дўст деб атаётган кимсалар ўзларининг асл мақсадларини яширадилар. Бунинг мисолини ижтимоий тармоқларда кўплаб учратиш мумкин. Оммавий маданиятни тарғиб қилаётганлар ёшларга кўпроқ эътиборларини қаратишмоқда. Кишига, айниқса, у ёш бўлса, дўст ва суҳбатдошларнинг таъсири ўтади. Эътиқоди бузуқ бўлган кишилар билан дўстлашиш оқибати пушаймонликдир.

   Ёшларни ёмон ҳулқли, бадният кишилардан ҳимоя қилиш ота-она ва барчамизнинг бурчимиздир. Яхши дўст танлашда ёшларимизга ўрнак ва кўмакдош бўлишимиз зарур.

 

Ҳасад - калб кушандаси

Уламолар: “Ҳар қандай душманчиликнинг сабаби ҳасаддан бошқа нарса бўлса, у душманчилик дўстликка айланиши мумкин. Аммо душманчиликнинг сабаби ҳасад бўлса у душманлик асло дўстликка айланмайди” -дейишган. Бунинг мисоли Отамиз Одам алайҳиссалом билан шайтон алайҳи лаънанинг душманлигидир. Шайтон Одам алайҳиссаломга берилган мақомни кўролмади, унга ҳасад қилди. Шунинг учун шайтон алайҳи лаъна билан Одам фарзандлари абадий душмандирлар.

 

Исроф қилманг

Саҳобаи киромларнинг катталаридан бўлмиш Абдураҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳу Пайғамбар алайҳиссаломдан тўйни қандай қилиш ҳақида маслаҳат сўраганида, Пайғамбаримиз: «Битта қўй сўй», деган эканлар. У Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам менга қийинчилик бўлмасин деган мақсадда шундай деяптилар деб ўйлаб: “Мен бир неча қўй сўйишга қодирман”, деб бир-икки қайтарибди. Шунда Сарвари коинотимиз: «Эй молинга Ҳудо барака бергур, битта қўй сўйгин» деб танбеҳ берган эканлар.

Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо солаллоҳу алайҳи васаллам қўйлари кўп бўлган Соҳабаи киромга биттагина қўй сўйишга буюрганликлари остида ҳикматлар жуда ҳам кўпдир.

 

ИСРОФДАН САҚЛАНАЙЛИК!

Аллоҳ таоло инсонларни турли миллат ва элат шаклида яратиб, уларни ер юзини макон тутиб, ундаги неъматлардан фойдаланиб ҳаёт кечиришга буюрди. Яна бандаларига беҳисоб неъматларни ато этиб қўйдики, буларни санаб адоғига етиб бўлмайди. Аллоҳ таолонинг Ўзи бу ҳақда Қуръони каримда бундай марҳамат этади:

  “Шунингдек, сизларга барча сўраган нарсаларингиздан ато этди. Агар Аллоҳнинг неъмат(лар)ини санасангиз, саноғига ета олмайсиз. Ҳақиқатан, инсон (ўзига) ўта золим ва (Раббига) жуда ношукрдир” (Иброҳим сураси, 34-оят).

 

Телеграмдаги пул тикиб ўйналадиган ўйинлар

Ҳозирги кунда баъзи телеграм каналларида айрим кишилар спорт ўйинлари, масалан футболда қайсидир жамоага пул тикиб, кимнинг пул тиккан жамоаси ютса, ўша одам нариги жамоага тикилган пулларни ҳам олиши билан боғлиқ ўйинлар эълон қилинмоқда. Бу каби нарсалар қимор ҳисобланади. Бошқача қилиб айтганда ғолиб мағлубдан бирор нарса оладиган ҳар бир ўйинга қимор дейилади.

 

ЎЙЛАМАСДАН СЎЙЛАМА!

Инсониятнинг асосий муомала қуроли тил бўлиб, барча муносабат ва мулоқотлар гаплашиш орқали амалга оширилади. Доно халқимизда тилга эҳтиёткор бўлиш, ҳар бир жумлани  ўйлаб сўйлаш, сўзлашиш маданияти ҳақида жуда кўп ибратли ҳикматлар бор.

 

Ён қўшним-жон қўшним

Инсоннинг яхши-ёмон кунида қўни-қўшни асқотади. Халқимизда “Узоқдаги қариндошдан яқиндаги қўшни яхши” деган нақл бор. Шунинг учун маҳалладаги барча йиғинларда иштирок этиш, маьрака ва маросимларда қатнашиш, беморлардан ҳол сўраш, муҳтожлардан хабар олиб туриш каби ишлар кишининг фазилатини оширади.

 

Меҳр-оқибатли бўлайлик

Қурони каримда Аллоҳ таолонинг шундай сўзлари бор:

Агар сизларга берган неъматимни санасангиз, санаб адоғига ета олмайсизлар” (Наҳл, 18).

 

Умр сабоқлари

Кеч куз, дарахтлар майин шитирлаб япроқлари секин секин тўкилмоқда. Катта йўлда тиниб тинчимас, сер шовқин машиналар қатнови анчагина хонадаги тинчликни бузиб, фикирни ўзига тортади. Исмоил анча кундан бери тоби йўқ, туман шифохонасида даволанмоқда. Унинг хонадош ҳамроҳлари анча ёши улуғ муйсафид кишилар. Энг улуғи эса Комил ота кўп нарсани бошдан кечирган, ҳаёт сўқмоқларини, ўнқир-чўнқир жойларини кўп босиб ўтган тажрибали инсон. Ҳар-ҳар замон бир гапириб маслаҳатини айтиб қўяди. Аслам бобо бу машиналар ҳеч тинчимас эканда, деб норози оҳанда гапириб хонадаги тинчликни бузди.

 
 
 
Ўқиш учун ушбу тугмани босинг